Skolyoz Nedir? 3 Boyutlu Schroth Egzersiz Tedavisi Ne İşe Yarar?

Skolyoz, omurganın yalnızca yana doğru eğrilmesi değildir. Aslında skolyoz, omurganın üç boyutlu bir deformitesidir. Omurgada yana eğrilik, omurların kendi ekseni etrafında dönmesi ve gövde dengesinde değişiklikler birlikte görülebilir. Bu nedenle skolyoz tedavisinde yalnızca “sırt kaslarını güçlendirmek” veya genel egzersiz yapmak çoğu zaman yeterli değildir.

Skolyozda egzersiz yaklaşımı, eğriliğin yönüne, yerine, derecesine, kişinin yaşına, büyüme potansiyeline, postürüne ve günlük yaşam alışkanlıklarına göre özel olarak planlanmalıdır. Bu noktada skolyoza özel egzersiz yaklaşımlarından biri olan Schroth yöntemi, özellikle adölesan idiopatik skolyozda sık kullanılan 3 boyutlu egzersiz tedavilerinden biridir.

Aksaray’da skolyoz, omurga eğriliği, postür bozukluğu veya Schroth egzersiz tedavisi hakkında bilgi almak isteyen hastalarda en önemli nokta, skolyozun doğru değerlendirilmesi ve kişiye özel bir rehabilitasyon programı oluşturulmasıdır.

Skolyoz Nedir?

Skolyoz, omurganın önden veya arkadan bakıldığında yana doğru eğrilmesi ve omurların kendi ekseni etrafında rotasyon yapmasıyla karakterize bir omurga problemidir. Genellikle Cobb açısı adı verilen radyolojik ölçümle değerlendirilir.

Bir eğriliğin skolyoz olarak tanımlanabilmesi için genellikle omurgada 10 derece ve üzerinde Cobb açısı bulunması gerekir. Ancak skolyoz yalnızca derece ile değerlendirilmez. Eğriliğin tipi, omurgadaki rotasyon, omuz ve pelvis dengesi, gövde asimetrisi, kişinin yaşı ve büyüme durumu birlikte ele alınmalıdır.

Skolyoz En Sık Kimlerde Görülür?

Skolyoz farklı yaş gruplarında görülebilir. En sık karşılaşılan tiplerden biri adölesan idiopatik skolyozdur. Bu tip skolyoz genellikle ergenlik döneminde ortaya çıkar ve nedeni tam olarak bilinmez.

Skolyoz şu gruplarda görülebilir:

• Çocuklarda
• Ergenlerde
• Erişkinlerde
• Nöromusküler hastalığı olan bireylerde
• Doğuştan omurga anomalisi olan kişilerde
• Dejeneratif omurga değişiklikleri olan yetişkinlerde

Bu yazıda özellikle çocuk ve ergenlerde görülen idiopatik skolyoz ve bu tabloda kullanılan 3 boyutlu Schroth egzersiz yaklaşımı üzerinde durulacaktır.

Skolyoz Belirtileri Nelerdir?

Skolyoz her zaman ağrı ile başlamaz. Özellikle çocuk ve ergenlerde aileler çoğu zaman duruş asimetrisini fark ederek başvurur.

Skolyozda görülebilecek belirtiler şunlardır:

• Bir omuzun diğerinden yüksek görünmesi
• Kürek kemiklerinden birinin daha belirgin olması
• Bel oyuntularında asimetri
• Kalçaların farklı seviyede görünmesi
• Gövdenin bir tarafa kayması
• Öne eğilince sırtta veya belde kabarıklık oluşması
• Kıyafetlerin vücutta asimetrik durması
• Uzun süre ayakta kalınca sırt veya bel yorgunluğu
• Bazı erişkinlerde bel ve sırt ağrısı

Çocuklarda skolyoz çoğu zaman ağrısız ilerleyebilir. Bu nedenle özellikle hızlı büyüme dönemlerinde postür kontrolü önemlidir.

Skolyoz Nasıl Değerlendirilir?

Skolyoz değerlendirmesinde yalnızca görüntüye bakmak yeterli değildir. Eğriliğin tipi, omurganın rotasyonu, postüral denge, solunum paterni, kas dengesizlikleri ve günlük yaşam alışkanlıkları birlikte değerlendirilmelidir.

Skolyoz değerlendirmesinde şu başlıklar incelenebilir:

• Omuz seviyeleri
• Kürek kemiği pozisyonları
• Bel üçgenleri
• Pelvis dengesi
• Gövde kayması
• Öne eğilme testi
• Gövde rotasyonu
• Cobb açısı
• Eğriliğin torakal, lomber veya çift eğrilik olup olmadığı
• Büyüme potansiyeli
• Ağrı ve fonksiyonel durum
• Solunum paterni
• Günlük yaşam ve oturma alışkanlıkları

Bu değerlendirme sonucunda kişinin yalnızca “skolyozu var” demek yerine, hangi tip skolyoz paternine sahip olduğu ve hangi egzersiz yaklaşımından fayda görebileceği belirlenir.

Schroth Yöntemi Nedir?

Schroth yöntemi, skolyoza özel geliştirilmiş 3 boyutlu egzersiz yaklaşımıdır. Bu yöntemde amaç, omurgadaki eğriliği yalnızca tek yönden değil, üç boyutlu olarak ele almaktır.

Schroth egzersizlerinde temel hedefler şunlardır:

• Omurgada 3 boyutlu farkındalık oluşturmak
• Eğriliğe özel düzeltme pozisyonlarını öğretmek
• Rotasyonel solunum ile gövde asimetrisini çalışmak
• Postüral kontrolü geliştirmek
• Günlük yaşamda daha doğru duruş alışkanlığı kazandırmak
• Kas dengesizliklerini azaltmak
• Eğriliğin ilerleme riskini azaltmaya destek olmak
• Korse kullanan hastalarda egzersiz uyumunu artırmak
• Yaşam kalitesini ve beden algısını desteklemek

Schroth yöntemi standart bir egzersiz listesi değildir. Her skolyoz hastasına aynı egzersiz verilmez. Egzersizler kişinin eğrilik tipine, omurga paternine, yaşına, büyüme durumuna, fiziksel kapasitesine ve tedavi hedefine göre planlanır.

Schroth Neden 3 Boyutlu Egzersiz Tedavisi Olarak Adlandırılır?

Skolyoz üç boyutlu bir omurga deformitesi olduğu için tedavi yaklaşımının da üç boyutlu olması gerekir. Omurga yalnızca sağa veya sola eğilmez; aynı zamanda omurlar rotasyon yapar, gövde dengesi değişir ve kaburga kafesi etkilenebilir.

Schroth egzersizlerinde üç temel düzlem dikkate alınır:

1. Frontal Düzlem

Omurganın sağa veya sola eğriliği değerlendirilir. Egzersizlerde gövdenin orta hatta alınması ve yana kaymaların düzeltilmesi hedeflenir.

2. Sagittal Düzlem

Omurganın yandan görünümündeki doğal eğrilikleri değerlendirilir. Düzleşme, kamburluk artışı veya bel kavsindeki değişiklikler dikkate alınır.

3. Transvers Düzlem

Omurların rotasyonu ve gövde dönüklüğü değerlendirilir. Schroth yönteminde rotasyonel solunum ve aktif düzeltme çalışmaları bu nedenle önemlidir.

Bu üç düzlem birlikte ele alındığında egzersizler skolyozun gerçek yapısına daha uygun hale gelir.

Schroth Egzersizlerinde Rotasyonel Solunum Nedir?

Schroth yönteminin önemli bileşenlerinden biri rotasyonel solunumdur. Skolyozda gövde ve kaburga kafesi asimetrik hale gelebilir. Rotasyonel solunum ile amaç, kişinin eğriliğine göre daha az çalışan veya içe çökmüş görünen gövde bölgelerine farkındalık kazandırmak ve solunumu postüral düzeltme ile birlikte kullanmaktır.

Bu solunum çalışmaları tek başına mucizevi bir yöntem değildir. Ancak doğru pozisyonlama, aktif düzeltme ve postüral kontrolle birlikte uygulandığında Schroth egzersizlerinin önemli bir parçası olabilir.

Bilimsel Çalışmalar Schroth Egzersizleri Hakkında Ne Diyor?

Son yıllarda skolyoza özel fizyoterapi egzersizleri ve Schroth yöntemi üzerine yapılan bilimsel çalışmalar artmıştır. Özellikle adölesan idiopatik skolyozda Schroth egzersizlerinin Cobb açısı, gövde rotasyon açısı, yaşam kalitesi ve postüral kontrol üzerindeki etkileri araştırılmaktadır.

2024 yılında yayımlanan bir sistematik derleme ve meta-analizde Schroth 3D egzersizlerinin adölesan idiopatik skolyoz üzerindeki etkileri incelenmiştir. Bu çalışmanın sonucunda, Schroth 3D egzersizlerinin geleneksel tedaviye kıyasla Cobb açısı ve gövde rotasyon açısını azaltmada, yaşam kalitesini artırmada ve lomber ekstansör kas kuvvetini geliştirmede daha etkili olabileceği belirtilmiştir. Çalışmanın sonuç bölümünde Schroth 3D egzersizlerinin “more effective at decreasing the Cobb angle and ATR” olduğu vurgulanmıştır.

2023 yılında yayımlanan başka bir sistematik derleme ve meta-analizde ise Schroth yönteminin kısa dönemde Cobb açısı, gövde rotasyon açısı ve yaşam kalitesi üzerinde olumlu etkiler gösterebildiği bildirilmiştir. Ancak bu çalışmada önemli bir nokta da belirtilmiştir: Cobb açısındaki iyileşme her zaman klinik olarak anlamlı kabul edilen eşik değeri aşmayabilir. Bu nedenle Schroth egzersizleri gerçekçi hedeflerle, düzenli takip ve uygun hasta seçimiyle uygulanmalıdır.

2016 SOSORT konservatif skolyoz tedavi kılavuzu da skolyoza özel fizyoterapi egzersizlerini konservatif tedavinin önemli bir parçası olarak ele alır. Bu kılavuzda egzersizin eğriliğe özel, bireyselleştirilmiş ve skolyoz konusunda eğitimli profesyoneller tarafından planlanması gerektiği vurgulanır.

Bu bilimsel veriler bize şunu gösterir: Schroth egzersizleri skolyozda rastgele yapılan genel egzersizlerden farklıdır. Doğru seçilmiş hastalarda, düzenli uygulandığında ve takip edildiğinde skolyoz yönetiminde önemli bir konservatif tedavi seçeneği olabilir.

Schroth Egzersizleri Skolyozu Tamamen Düzeltir mi?

Bu sorunun cevabı hastadan hastaya değişir. Schroth egzersizleri her hastada skolyozu tamamen ortadan kaldırmaz. Tedavinin amacı her zaman “omurgayı tamamen düz hale getirmek” değildir.

Schroth egzersizlerinde hedefler şunlar olabilir:

• Eğriliğin ilerlemesini yavaşlatmak veya durdurmaya destek olmak
• Postüral farkındalığı artırmak
• Gövde simetrisini geliştirmek
• Kas dengesizliklerini azaltmak
• Solunum farkındalığını artırmak
• Ağrı ve yorgunluğu azaltmak
• Korse tedavisine uyumu desteklemek
• Günlük yaşamda daha iyi duruş alışkanlığı kazandırmak
• Yaşam kalitesini artırmak

Özellikle büyüme çağındaki çocuk ve ergenlerde tedavinin hedefi eğriliğin ilerleme riskini azaltmak ve gerekiyorsa korse tedavisiyle birlikte süreci desteklemektir.

Hangi Skolyoz Hastalarında Schroth Egzersizleri Kullanılabilir?

Schroth egzersizleri özellikle adölesan idiopatik skolyozda sık kullanılır. Ancak her skolyoz hastasının tedavi planı aynı değildir. Egzersiz programı skolyozun derecesine, büyüme potansiyeline, eğriliğin ilerleme riskine ve kişinin klinik durumuna göre belirlenmelidir.

Schroth egzersizleri şu durumlarda tedavi planının bir parçası olabilir:

• Hafif ve orta dereceli skolyozlarda
• Büyüme çağındaki çocuk ve ergenlerde
• Korse kullanan hastalarda destekleyici olarak
• Postüral asimetrisi belirgin olan bireylerde
• Skolyoza bağlı sırt-bel yorgunluğu yaşayanlarda
• Cerrahi gerektirmeyen skolyoz takiplerinde
• Erişkin skolyozunda ağrı ve fonksiyon hedefli yaklaşımlarda

Ancak ileri dereceli eğriliklerde, hızlı ilerleyen skolyozlarda veya nörolojik bulguların eşlik ettiği durumlarda mutlaka hekim değerlendirmesi gereklidir.

Skolyozda Korse ve Egzersiz Birlikte Kullanılır mı?

Bazı skolyoz hastalarında yalnızca egzersiz yeterli olmayabilir. Özellikle büyüme çağında olan ve eğriliğin ilerleme riski yüksek olan hastalarda hekim tarafından korse önerilebilir.

Schroth egzersizleri korse tedavisiyle birlikte kullanılabilir. Bu durumda amaç, korse dışındaki zamanlarda postüral kontrolü artırmak, solunum farkındalığını geliştirmek, kas dengesini desteklemek ve hastanın tedavi sürecine aktif katılımını sağlamaktır.

Korse kararı fizyoterapist tarafından değil, ilgili uzman hekim tarafından verilmelidir. Fizyoterapist ise egzersiz, postür eğitimi ve günlük yaşam adaptasyonlarıyla süreci destekler.

Skolyozda Fizyoterapi Değerlendirmesi Nasıl Yapılır?

Skolyozda fizyoterapi değerlendirmesi ayrıntılı olmalıdır. Çünkü her eğrilik aynı yöne, aynı dereceye ve aynı yapıya sahip değildir. Egzersiz planının doğru yapılabilmesi için kişinin omurga paterni net şekilde analiz edilmelidir.

Değerlendirmede şu başlıklar incelenebilir:

• Cobb açısı
• Eğriliğin yeri ve tipi
• Gövde rotasyonu
• Omuz ve pelvis dengesi
• Bel üçgenleri
• Kürek kemiği pozisyonu
• Öne eğilme testi
• Solunum paterni
• Kas kuvveti ve esneklik
• Ağrı durumu
• Günlük yaşam alışkanlıkları
• Oturma ve çalışma pozisyonları
• Büyüme durumu ve takip süreci

Bu değerlendirme sonucunda kişiye özel egzersiz planı oluşturulur.

Schroth Egzersizleri Nasıl Uygulanır?

Schroth egzersizleri genellikle fizyoterapist eşliğinde öğretilir. Hasta önce kendi eğriliğini ve postüral asimetrisini tanımayı öğrenir. Daha sonra aktif düzeltme, elongasyon, rotasyonel solunum ve stabilizasyon çalışmaları eklenir.

Egzersizler şu unsurları içerebilir:

• Omurga uzatma çalışmaları
• Eğriliğe özel aktif düzeltme pozisyonları
• Rotasyonel solunum
• Ayna karşısında postür farkındalığı
• Gövde stabilizasyonu
• Pelvis ve omuz kuşağı kontrolü
• Günlük yaşam pozisyonlarının eğitimi
• Ev programı takibi

Schroth egzersizlerinde düzenli uygulama önemlidir. Egzersizlerin etkili olabilmesi için hastanın yalnızca klinikte değil, günlük yaşamda da öğrendiği düzeltmeleri uygulaması gerekir.

Skolyozda Evde Nelere Dikkat Edilmeli?

Skolyozda günlük yaşam alışkanlıkları egzersiz sürecini destekleyebilir. Özellikle çocuk ve ergenlerde uzun süreli yanlış oturma alışkanlıkları, tek taraflı yük taşıma ve hareketsizlik postüral kontrolü olumsuz etkileyebilir.

Dikkat edilebilecek noktalar şunlardır:

• Uzun süre aynı pozisyonda oturmaktan kaçının.
• Çanta ağırlığını dengeli taşıyın.
• Masa ve sandalye yüksekliğini uygun ayarlayın.
• Telefon ve tablet kullanımında başı sürekli öne eğmeyin.
• Düzenli fiziksel aktiviteyi ihmal etmeyin.
• Size özel verilen egzersizleri düzenli uygulayın.
• Kontrol randevularını aksatmayın.
• Korse kullanılıyorsa hekim önerisine uygun hareket edin.
• Ağrı veya hızlı postür değişikliği varsa değerlendirme alın.

Skolyozda amaç çocuğu veya genci hareketsiz bırakmak değildir. Aksine doğru egzersiz ve uygun aktivite ile aktif yaşam desteklenmelidir.

Skolyozda Ne Zaman Dikkatli Olunmalı?

Bazı durumlarda skolyozun daha yakından takip edilmesi gerekir. Aşağıdaki durumlarda uzman değerlendirmesi geciktirilmemelidir:

• Eğriliğin kısa sürede belirgin artması
• Çocuğun hızlı büyüme döneminde olması
• Omuz, bel veya kalça asimetrisinin belirginleşmesi
• Sırt veya bel ağrısının giderek artması
• Bacaklarda uyuşma, güçsüzlük veya yürüme bozukluğu
• Nefes darlığı veya göğüs kafesi deformitesinin belirgin olması
• Ailede ilerleyici skolyoz öyküsü
• Korse önerilmiş olmasına rağmen düzenli takip yapılmaması

Bu durumlarda ortopedi, fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanı ve skolyoz alanında çalışan fizyoterapistlerin birlikte değerlendirmesi önemlidir.

Aksaray’da Skolyoz ve Schroth Egzersiz Tedavisi

Skolyoz tedavisinde başarı, doğru değerlendirme ve kişiye özel planlamayla mümkündür. Her skolyoz hastasına aynı egzersizleri vermek doğru değildir. Eğriliğin tipi, yönü, derecesi, rotasyonu ve kişinin büyüme durumu dikkate alınmalıdır.

Aksaray’da skolyoz, omurga eğriliği, duruş bozukluğu veya Schroth egzersiz tedavisi hakkında destek almak isteyen hastalarda süreç; değerlendirme, postür analizi, skolyoza özel egzersiz planlaması, 3 boyutlu düzeltme çalışmaları, solunum eğitimi ve ev programı takibiyle bütüncül şekilde ele alınabilir.

Kliniğimizde skolyoz değerlendirmesi yapılırken amaç yalnızca omurgadaki eğriliğe bakmak değil; kişinin günlük yaşamını, duruş alışkanlıklarını, kas dengesini, solunum paternini ve fonksiyonel ihtiyaçlarını birlikte analiz etmektir.

Sonuç

Skolyoz, omurganın üç boyutlu bir deformitesidir. Bu nedenle tedavisinde de üç boyutlu, kişiye özel ve eğriliğe uygun yaklaşımlar önemlidir. Schroth yöntemi, skolyoza özel egzersiz yaklaşımları arasında en çok bilinen ve bilimsel çalışmalarda giderek daha fazla incelenen yöntemlerden biridir.

Güncel bilimsel çalışmalar, Schroth 3D egzersizlerinin özellikle adölesan idiopatik skolyozda Cobb açısı, gövde rotasyon açısı, yaşam kalitesi ve postüral kontrol üzerinde olumlu etkiler sağlayabileceğini göstermektedir. Ancak bu egzersizler mucizevi bir “tam düzeltme” yöntemi olarak değil; doğru hasta seçimi, düzenli takip ve kişiye özel planlama ile uygulanan konservatif bir tedavi yaklaşımı olarak değerlendirilmelidir.

Aksaray’da skolyoz veya Schroth egzersiz tedavisi hakkında fizyoterapi desteği almak istiyorsanız, detaylı değerlendirme ile size uygun egzersiz ve takip programı planlanabilir.

Bilimsel Kaynaklar

Chen C, et al. Effects of Schroth 3D Exercise on Adolescent Idiopathic Scoliosis: A Systematic Review and Meta-Analysis. Children. 2024;11(7):806.

Makale bağlantısı:
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11275065/

Ceballos-Laita L, et al. The effectiveness of the Schroth method in Cobb angle, quality of life and trunk rotation angle in adolescent idiopathic scoliosis: a systematic review and meta-analysis. European Journal of Physical and Rehabilitation Medicine. 2023.

Makale bağlantısı:
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10170402/

Negrini S, et al. 2016 SOSORT guidelines: orthopaedic and rehabilitation treatment of idiopathic scoliosis during growth. Scoliosis and Spinal Disorders. 2018.

Makale bağlantısı:
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5795289/